تبلیغات
وبلاگ فرهنگی هنری تاریخی کردستان - جمهوری مهاباد

جمهوری مهاباد

سه شنبه 19 آبان 1388 02:16 ق.ظ

نویسنده : کردستانی

جمهوری مَهاباد نام یک جمهوری در شمال غربی ایران بود که در ۲۲ ژانویه ۱۹۴۶ با حمایت ارتش سرخ شوروی تشکیل داده شد...

برای اطلاعات بیشتر به ادامه مطلب برو

جمهوری مَهاباد نام یک جمهوری در شمال غربی ایران بود که در ۲۲ ژانویه ۱۹۴۶ با حمایت ارتش سرخ شوروی تشکیل داده شد.

مرکز آن در شهر مهاباد و رئیس این حکومت قاضی محمد بود. وزیر جنگ صدر قاضی پسر عموی قاضی محمد و وزیر کشور نیز سیف قاضی برادر کوچک‌تر قاضی محمد بودند که هر کدام دارای تحصیلات عالی در روسیه و مسلط بر زبانهای ترکی و روسی و فارسی بودند که هم‌زمان با قاضی محمد در شهر مهاباد به دار آویخته شدند. مصطفی بارزانی نیز به عنوان کمک همراه با پیش مرگ‌های خود به جمهوری مهاباد پیوست.

نهایتاً جمهوری مهاباد کمتر از یکسال دوام آورد و پس از خروج ارتش شوروی از ایران اعدام رئیس جمهوری وقت (قاضی محمد) و سران آن همراه بود.

پیش زمینه و تاریخچه

در سپتامبر ۱۹۴۵ قاضی محمد و عده‌ای دیگر از شخصیت‌های جمعیت احیای کرد به شوروی دعوت شدند و با جعفر باقراف نخست وزیر جمهوری آذربایجان شوروی دیدار کردند. این نیروها خواهان کشوری کرد بودند و امیدوار بودند اتحاد شوروی از کمک مالی و تسلیحاتی بدانها دریغ نورزد. در بازگشت از این سفر بیانیه‌ای با امضاء قاضی محمد و ۱۰۵ تن از سرشناسان کرد انتشار یافت. در این بیانیه تأسیس حزب دموکرات کردستان ایران اعلام و هدف‌های حزب برشمرده شد. بدین طریق در روز دوم آبان ماه سال ۱۳۲۴ برابر با ۱۹۴۵ میلادی، کنگره اول حزب دموکرات کردستان ایران منعقد شد.

تنها ۱۵۹ روز بعد از تأسیس یعنی روز دوم بهمن ماه ۱۳۲۴ (برابر با ۲۲ ژانویه‌ ۱۹۴۶)، این حزب با استفاده‌ از شرایط مناسب آن زمان (اشغال ایران توسط متفقین) و با حمایت دولت شوروی در بخشی از خاک کردستان ایران (که در اشغال شوروی بود) جمهوری مهاباد را تشکیل داد.

جمهوری کردستان تنها ۱۱ ماه دوام آورد و علت آن انعقاد قراردادی از جانب دولت وقت ایران با اتحاد جماهیر شوروی و حمله‌ ارتش ایران به‌ کردستان بود. ارتش نهایتا در ۱۶ آذر ۱۳۲۵ جمهوری مهاباد را سرنگون کرد و نخستین رهبر حزب دموکرات و رئیس جمهور وقت یعنی قاضی محمد را به همراه بسیاری دیگر (همچون حسن مازوجی) در میدان مرکزی شهر مهاباد به دار آویخت. اعدام‌های دیگری در سقز و سایر شهرها نیز صورت گرفت. سایر اعضای حزب نیز یا زندانی شدند و یا موفق شدند به خارج و بویژه به مناطق کردنشین شمال عراق بگریزند

قاضی محمد بزرگ

 




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -